Hulplijnen onderaan elke pagina

Schade door transitie — informeer, claim, herstel

In crisis?

Bel direct →
Testosteron als zondebok? De opmerkelijke selectiviteit van Guy T'Sjoen
Analyse

18 juli 2026

·

Redactie transitieschade.nl

Testosteron als zondebok? De opmerkelijke selectiviteit van Guy T'Sjoen

Endocrinoloog Guy T'Sjoen waarschuwt terecht voor de commerciële testosteronindustrie. Maar geldt diezelfde kritische maatstaf ook als hetzelfde hormoon wordt ingezet binnen de genderzorg?

Testosteron als zondebok

Guy T'Sjoen is een Belgische endocrinoloog, hoogleraar aan de Universiteit Gent en verbonden aan de genderkliniek van het UZ Gent, de grootste genderkliniek van België. Hij is gespecialiseerd in hormonen en geldt als een gezaghebbende stem op het gebied van testosteron, hormonale gezondheid en genderzorg.

De waarschuwing

In het EOS-artikel zegt T'Sjoen dat een laag testosteron op zich weinig zegt, dat behandeling alleen wordt overwogen bij klachten én een aangetoonde deficiëntie, dat niet overtuigend is aangetoond dat meer testosteron spierkracht of uithouding opbouwt en dat testosteron geen oorlogshormoon is. Samen met Dirk Vanderschueren oordeelt hij dat het screenen van gezonde soldaten en hun testosteron geven om prestaties te verhogen medisch niet te onderbouwen is en onnodige gezondheidsrisico's meebrengt (bron). Dat is een terechte waarschuwing tegen testosteron als prestatiemiddel, ook al gaat het artikel zelf niet over genderzorg.

De vraag naar consistentie

De vraag die critici stellen, is of dezelfde terughoudendheid ook geldt voor testosteron in de genderzorg. Het bronartikel behandelt dat onderwerp niet; de vraag is van de redactie.

Waarom klinkt diezelfde kritische houding — volgens critici — merkbaar minder sterk wanneer hetzelfde hormoon wordt gebruikt binnen de genderzorg? Het gaat om hetzelfde hormoon, met dezelfde biologische werking. Volgens de Gezondheidsraad zijn sommige effecten van hormonen onomkeerbaar (zoals een lagere stem bij trans mannen) en zijn de effecten van behandeling op vruchtbaarheid en cognitie nog onvoldoende onderzocht (bron). Als voorzichtigheid, risico's en terughoudendheid belangrijke begrippen zijn bij testosterongebruik in de ene context, zou diezelfde maatstaf dan niet moeten gelden in de andere?

Niet over het bestaan, maar over de maatstaf

De kritiek gaat uitdrukkelijk niet over het bestaan van testosteronbehandeling als zodanig, en ook niet over individuele patiënten die in goed vertrouwen een keuze hebben gemaakt. De vraag gaat over iets fundamentelers: wordt dezelfde wetenschappelijke strengheid consequent toegepast op verschillende groepen gebruikers?

De Cass Review (2024) noemt de zorg voor jongeren met genderdysforie een terrein met "opvallend zwak" bewijs (in het origineel: "an area of remarkably weak evidence") en schrijft dat goed bewijs over de langetermijnuitkomsten van behandelingen ontbreekt (bron).

Het principe van gelijke maatstaven

Wie waarschuwt voor overmedicalisering en commerciële belangen, moet dat consequent doen. Niet als ideologisch standpunt, maar als wetenschappelijk principe. De geloofwaardigheid van medische experts rust uiteindelijk op één fundament: dezelfde regels en dezelfde kritische vragen voor iedereen, ongeacht de sociale of politieke context van de behandeling.

Dat is geen aanval op T'Sjoen als persoon, noch op de genderkliniek van het UZ Gent. Het is een oproep tot de intellectuele eerlijkheid die van iedere medische expert verwacht mag worden: de bereidheid om het eigen domein met dezelfde maatstaf te meten waarmee andere domeinen worden beoordeeld.